RSS Feed

      

سێ‌شه‌ممه، ۲۲‌ی ئاگوستی ۲۰۱۷

Renaissance News Index

 

هیچ کۆمه‌ڵگه‌یه‌ک له‌سه‌ر بنه‌مای نکۆڵیکردن له‌ ئازادیی تاک بنیات نانرێ
« مه‌هاتما گاندی »
 

  مقالات فارسی »» سیاسی           این لینک [400] بار مشاهده شده‌است       Send this page to your friens    Print this page    Send comment to this page

 

اقلیم کوردستان عراق در سالی که‌ گذشت

 
 

عه‌تا جه‌ماڵی

جمعه، ۱ ژانویه ۲۰۱۰

 

Ata_jamali2002@yahoo.com

سالی که‌ گذشت سالی پر تحول بوده‌ برای اقلیم کوردستان، سالی بوده‌ سرشار از تجربه‌های تازه‌ سیاسی، اقتصادی و اجتماعی. سال 2009 سالی بوده‌ که‌ جدا از همه‌ مباحث سیاسی پیشین که‌ تا به‌حال هم اگر نه‌ به‌ همان منوال بلکه‌ با یه‌ک سری تغییرات و تحولات و عدولات سطحی و عمقی، مباحث تازه‌ای پا به‌ عرصه‌ سیاسی، اقتصادی و اجتماعی اقلیم کوردستان گذاشته‌ که‌ اهمیت آنها را در سطح این اقلیم نسبت به‌ هر جای دیگری بیشتر جلوه‌ میدهد.  

اما در این میان شاید سه‌ موضوع از همه‌ مهمتر باشد که‌ آنها هم عبارتند از : استخراج و صدور نفت اقلیم کوردستان، انتخابات پارلمانی اقلیم کوردستان ، مسئله‌ ماده‌ 140 قانون اساسی عراق و مناطق مورد تنازع.

 

مورد اول، یعنی استخراج و صدور نفت اقلیم کوردستان، یک واقعه‌ تاریخی بود که‌ در واقع میتواند دروازه‌ مهمی باشد برای ورود به‌ یک اقتصاد مستقل داخلی و همچنین حضور در بازار اقتصاد جهانی، چون نفت به‌ عنوان یکی از مهمترین منابع انرژی در جهان هنوز هم جایگاه اول را در تامین انرژی دارد که‌ از این طریق اقلیم کوردستان هم میتواند گامهایی جهت استقلال اقتصادی در برابر حکومت مرکزی عراق بردارد هم با گریزی از وضعیت پیشین خودش در منطقه،‌ حضوری معنادار از نظر اقتصادی در خاور میانه داشته‌ باشد و همچنین نقشی اساسی در تامین بودجه‌ عراق و کوردستان داشته‌ باشد.

 

جای توجه‌ دارد که‌ استخراج و صدور و درامد نفتی کوردستان علیرغم اینکه‌ مستقیما بخشی از درامد کلی نفت عراق میشود اما تا کنون نیز از طرف دولت مرکزی عراق با یک سری مشکلات ‌روبروست که‌ این هم به‌ نگاههای سیاسیی برمیگردد که‌ به‌ اقلیم کوردستان و مسئله‌ ملی در این منطقه‌ وجود دارد، مسئله‌ای که‌ نزد اغلب گروههای سیاسی موجود نه‌ تنها حل نشده‌ است بلکه‌ به‌ عنوان خطری جدی در برابر تمامیت ارضی عراق به‌ آن مینگرند و همین مسئله‌ باعث شده‌ که‌ چندین بار قراردادهای نفتی اقلیم با شرکتهای نفتی خارجی جهت کشف و استخراج نفت غیر قانونی وصف شده‌اند.

 

سوای همه‌ این مشکل تراشیها باید گفت همین مسئله‌ و اقدامات تازه‌ برای کشف میادین تازه‌ نفتی و همچنین سعی برای رساندن نسبت استخراج به‌ روزانه‌ بیش از یه‌ک ملیون بشکه‌، تاثیری عمیق بر تجدید اراده‌ ملی و تقویت اندیشه‌ استقلال شده‌ است، اگرچه‌ روابط سیاسی میان اقلیم و دولت مرکزی خلاف ابراز چنین اراده‌ایست، به‌ این دلیل که‌ در عمل سیاسی و طبق شرایط سیاسی موجود دم زدن از برخی مسائل باعث تحلیل هدفها میشود، اما دو فاکتور مهم جهت اثبات این ادعا وجود دارد که‌ آنها هم یکی، ازهان عمومی مردم کوردستان بعد از استارت صدور نفت هست که‌ بیش از پیش مسئولان سیاسی اقلیم را تحت فشار قرار داده‌اند برای اعلام استقلال و دیگری هم همین ترس عمیق سیاسی مرکز است که‌ مرتبا اقدامات اقتصادی اقلیم را انالیز سیاسی میکنند.

 

با این احوال سال 2009 را میشود سال گذار اقتصادی از اقتصادی متکی به‌ مرکز به‌ اقتصادی خودکفا و حتی سال گذار از اقتصادی معیشتی به‌ اقتصادی سیاسی خواند.

 

یکی دیگر از رویدادهای بسیار مهم دیگر سال 2009 در اقلیم کوردستان، برگذاری انتخابات پارلمانی و تشکیل کابینه‌ ششم بود. انتخاباتی سرشار از رقابت بین گروههای سیاسی.

 

به‌ همان نسبتی که‌ استخراج نفت از نظر اقتصادی نقطه‌ عطف بود، انتخابات پارلمانی 2009 هم نقطه‌ عطفی دیگر بود در زمینه‌ اجتماعی به‌ همان اندازه‌ که‌ در زمینه‌ سیاسی داخلی و خارجی، به‌ خاطر اینکه‌ اولا جهشی اساسی بود از سیستم دو قطبی و تحلیل احزاب و گروههای کوچک در احزاب بزرگتر و ظهور اپوزیسیونی قوی و دارای برنامه‌ که‌ این از نظر عاملان سیاسی شایان توجه‌ هست و هم آمادگی پررنگ مردم در صحنه‌ نارضایتی و تاکید بر ارزش آرایشان که‌ این خود نشان از سرزندگی سیاسی دارد.

 

در روزهای تبلیغات انتخاباتی شاهد پراکتیسی خودمانی از شعارهای دموکراتیک غربی بودیم، در جامعه‌ای که‌ سالیان سال تحت فشارهای سرکوبگرانه‌ دیکتاتوری و توتالیتاريسم ناچار به‌ کتمان و قورت دادن خواسته‌های شخصی و دم زدن از آزادیهای فردی بوده‌ و بعد از آن نیز تحت شعارهای ملی و تبلیغات دو قطب سیاسی، حفظ دستاوردها اولویت اصلی قلمداد میشد و در سایه‌ آن گمان میرفت که‌ زندگی خصوصی و خواسته‌های شخصی و در کل اصل لذت فردی چیزی فراموش شده‌ است، در انتخابات ششم پارلمان کوردستان حضور سیاسی مردم را در صحنه‌ میتوان حاکی از تقاعد کامل به‌ اصل لذت و تامین منافع اجتماعی در کنار منافع ملی و پافشاری بر ساختن اکنون در کنار حفظ اسناد و خاطرات تلخ تاریخی دانست.

 

در نتیجه‌ این انتخابات اگرچه‌ موضوعا از طرف جناح اپوزیسیون تحت عنوان نهضت تغییر ادعاهایی مبنی بر وجود تقلب و تخطی انتخاباتی مطرح شد و همین مساله‌ باعث عدم قبول حضور نمایندگان این نهضت در کابینه‌ی جدید شد و انتخاب جایگاه اپوزیسیون را راهی برای هم اعلام نارضایتی و هم بیشتر موثر واقع شدن از طریق به‌ مقصد ر‌ساندن نقش دیدبانی خود بر اقدامات و تصمیمات دولت دانستند، اما در کل کسب 25% کرسیهای پارلمان از دو نظر حایز اهمیت اساسی بود: یکی اینکه‌ نقطه‌ پایانی بود بر سیستم 50 به‌ 50 که‌ مربوط به‌ مقطع دو قطبی بودن قدرت در کوردستان و تضعیف قدرت دو حزب اتحادیه‌ میهنی و حزب دموکرات کوردستان برای در دست گرفتن افسار سیاسی اقلیم و تشریک منافع و مساعی در اداره‌ اقلیم.

 

دیگری اینکه‌ همین حضور اپوزیسیون تغییرخواه اگر حتی هیچ تاثیر مستقیمی هم تا به‌حال در تصمیمات دولتی نداشته‌ باشد لااقل نقشی اساسی در تجدید نظر و شیوه‌ کارکردهای ائتلاف کوردستانی شده‌ است که‌ هم اینک نیز دارای بیشترین کرسیهای پارلمان است، و همچنین تاثیر جدی بر کاهش میزان وابستگی سیاسی اقلیم به‌ کشورهای همسایه‌ شده‌ است یا حد اقل به‌ جای وابستگی میشود از دیپلوماسی و معاملات سیاسی سخن گفت که‌ نمونه‌های واضح این مسئله‌ را هم در موضع سیاسی و ملیگرایانه‌ حکومت اقلیم کوردستان در برابر منحل کردن حزب جامعه‌ دموکراتیک کوردستان شمالی و سلب عمل سیاسی کردن رهبران این حزب از طرف دولت ترکیه‌ و سفر اخیر دکتر برهم احمد صالح نخست وزیر حکوومت اقلیم کوردستان به‌ ایران مشاهده‌ کرد که‌ با توجه‌ به‌ سوابق درخشان سیاسی و اداری ایشان و همچنین استفاده‌ از زبان ملی جهت برداشتن گام دیپلوماتیک و انعکاس فراوانی که‌ در سطوح مختلف سیاسی و اقتصادی و امنیتی ایران داشت، میتوان مشاهد کرد.

 

انتظار میرود که‌ با حضور دکتر برهم در پست نخست وزیری حکوومت اقلیم، نقش سیاسی اقلیم نیز در عراق و منطقه‌ تغییر قابل توجهی پیدا کند، دلیل این انتظار هم این است که‌ دکتر برهم هم در سطح سیاسی عراق به‌ دلیل تجربه‌ پست معاونت نخست وزی عراق دارای نفود هست و هم پیشتر نقش خود را به‌ عنوان یک لابی قوی کورد در امریکا بازی کرده‌ است و هم اینک نیز دارای روابط خوبی با دولت امریکا میباشد که‌ همچنانکه‌ در سفر اخیرش به‌ ایران اشاره‌ شد که‌ احتمالا حامل پیام واشنتون برای تهران میباشد، بتواند نقش یک میانجی قوی جهت ارام کردن تنشهای منطقه‌ای و بین المللی را به‌ عهده‌ بگیرد.

 

بعد اجتماعی انتخابات پارلمانی 2009 از نظر من بسیار مهمتر هست. آنچه‌ که‌ نمیشود کم اهمیت جلوه‌ داده‌ شود حضور یک رنگ تازه‌ بود در صحنه‌ رقابتهای سیاسی، شور و شوقهای تبلیغاتی و دعواهای آنچنانی برای دفاع از جناح مطلوب، استفاده‌ از فضای مجازی و اینترنت، معنای واقعی داشتن نگرانی برای اعلام نتایج آرا ، بیش از همه‌ شب بیداریهای سیاسی جناحها و تعقیب مرتب و پاسخ گفتنهای صریح از طرفهای رقیب که‌ همگی حکایت از سرزندگی سیاسی جامعه‌ نوین اقلیم کوردستان دارد.

 

با این اوصاف میشود سال 2009 را از این نظر سال گذار از سرخوردگی سیاسی جامعه و کابینه‌ی حزبی‌ به‌ اکتیڤیسم و کابینه‌ی مدنی و همچنین از سیاست اطاعت به‌ سیاست رقابت قلمداد کرد.

 

موضوع قابل بحث دیگری که‌ در این سال به‌ صورت مستمر و روزانه‌ مورد مناقشه‌ بوده‌ مسئله‌ کرکوک و مناطق مورد منازعه‌ تحت عنوان ماده‌ 140 قانون اساسی عراق هست.

 

اگرچه‌ این مسئله‌ تا به‌ حال نیز هنوز اتجاه مشخصی‌ به‌ خود نگرفته‌ است چون به‌ همان اندازه‌ که‌ مسئله‌ای داخلی نسبت به‌ عراق و کوردستان قلمداد میشود به‌ همان اندازه‌ هم مسئله‌ای خارجی در نظر گرفته‌ میشود به‌ این دلیل که‌ مستقیما بر منافع کشورهای همسایه تاثیرگذار خواهد بود‌.

 

اگرچه‌ موضوعی است که‌ طبق برنامه‌های قبلی میبایست تا پایان سال 2007 حل و فصل بشود اما حساسیت اقتصادی این مناطق که‌ اکثرا مناطقی نفتخیز و ثروتمند هستند، باعث تاخیر این مسئله‌ شده‌ است که‌ خود همزمان دلیلی شده‌ است برای به‌ تاخیر افتادن پرۆژه‌های‌ استراتژیک دیگری چون سرشماری عمومی جمعیت کل عراق، برگذاری انتخابات استانی. در این میان علیرغم سنگ اندازیهای گروههای سیاسی داخل عراق کشورهای همسایه‌ای چون ترکیه‌ و ایران نیز از عوامل اصلی به‌ نتیجه‌ نرسیدن این مسئله‌ هستند. از طرفی ترکیه‌ با هرچه‌ بیشتر نزدیک شدن به‌ ترکمنهای کرکوک و دواندن ریشه‌ پانتورکیستی و حتی در مقطعی به‌ حساب آوردن کرکوک به‌ عنوان بخشی از خاک ترکیه‌ و ایجاد مانع در برابر تثبیت کرکوک به‌ عنوان بخشی از اقلیم کوردستان که‌ خوشبختانه‌ تا کنون و بلاخص در کابینه‌ی ششم حکوومت اقلیم کمترین سازشی بر سر آن شده‌ است، از طرفی دیگر ایران که‌ با در نظر گرفتن موضوع مطلوب سیاسی آن کشور در عراق که‌ تنها اعراب شیعه‌ میباشد، کمترین نفع را در دست اندازی در حل ماده‌ 140 دارد اما همیشه‌ سعی بر آن داشته‌ که‌ با مغشوش کردن اوضاع اهداف سیاسی خود را در جنوب عراق و بغداد تثبیت کند و همین مسائل و مداخلات خارجی دلیلی شده‌ برای هرچه‌ بیشتر دور شدن جناحهای سیاسی داخل عراق در مورد حل این مسئله‌ تا جایی که‌ در این اواخر آمریکا با مداخله‌ای مبهم وعده‌ پایان دادن منازعات را از طرف خودش داده‌ که‌ این هم طبق بیانیه‌ مطرح شده‌ از طرف خودشان نه‌ اینکه‌ حامل هیچ را حل منطقی نیستند بلکه‌ میتواند خطری بر سر راه منافع اقلیم کوردستان باشد چون از طرفی ادعای اجرای ماده‌ 140 را دارد و از طرفی دیگر قصد دارد ماده‌ی 142 قانون اساسی عراق را نیز اجرا کند که‌ همین به‌ معنای خط بطلانی است نه‌ تنها بر اجرای ماده‌ی 140 بلکه‌ اصلا در ماده‌ 142 بر عدم اجرا و بطلان خود ماده‌140 تاکید شده‌ است و این خود بر دوالیزم سیاسی امریکا نسبت به‌ اقلیم کوردستان و منافع واقعی آن صحه‌ میگذارد.

 

اما هنوزبا توجه‌ به‌ بیانات صریح مسئولان سیاسی کوردستان امیدی هست که‌ در آینده‌ای نزدیک اقدامات مربوط به‌ این مسئله‌ انجام شود.

 

 

 

بازگشت به صفحه اول          این لینک [400] بار مشاهده شده‌است            Send this page to your friens    Print this page    Send comment to this page

 
 

نظرها

 
     ایرج   |   2010.01.01
دستت نه‌یه‌شێ
 
 

 

 

مقالات نویسنده

 

ژیانی جۆن ستیوارت میل و گۆڕان و پێگه‌یشتنی روانگه‌کانی (به‌شی دوو و کۆتایی)
 

ژیانی جۆن ستیوارت میل و گۆڕان و پێگه‌یشتنی روانگه‌کانی (به‌شی یه‌ک)
 

"فرزاد بر باد"
 

وضعیت موجود و ضرورت اقدام
 
 

مانشێت

 
 

 

 
 

 

 
 

 

 

 

هه‌واڵ

 
 

 

 
 

 

 
 

 

 

 

ڕاپۆرت‌و ئانالیز

 
 

 

 
 

 

 
 

 

 

 

مقالات فارسی

 
 

 

 
 

 

 
 

 

 

 

اخبار فارسی

 
 

 

 
 

 

 
 

 

 

 
 
 

Copyright © 2017 Renaissance. All rights reserved.