RSS Feed

      

شه‌ممه، ۱۶‌ی دیسامبری ۲۰۱۷

Renaissance News Index

 

هیچ کۆمه‌ڵگه‌یه‌ک له‌سه‌ر بنه‌مای نکۆڵیکردن له‌ ئازادیی تاک بنیات نانرێ
« مه‌هاتما گاندی »
 

  دیالۆگ »» سیاسی           ئه‌م لینکه [2621] جار بینراوه       Send this page to your friens    Print this page    Send comment to this page

 

حوسێن یه‌زدانپه‌نا: چۆن ده‌کرێ به‌ ته‌مابی له‌ تاران ده‌ور بگێری، له‌ حاڵێکدا خۆت پڕش و بڵاو بی!

 
 

که‌ریم مه‌ره‌سه‌نه‌

2010.03.27 - 19:53

 

رێنێسانس نیوز/ ناوه‌ندی وه‌شان: جێگری سه‌رۆکی پارتی ئازادیی کوردستان، تیشک ده‌خاته‌ سه‌ر ئامانجه‌ کورت و درێژخایه‌نه‌کانی حیزبه‌که‌ی و رایده‌گه‌یه‌نێ که‌ چاره‌سه‌ریی پرسی کورد له‌ رۆژهه‌ڵاتی کوردستان " ده‌شێ به‌ قۆناخی جۆراوجۆردا تێپه‌ڕێ".  

 

حوسێن یه‌زدانپه‌نا له‌ وتووێژێکی تایبه‌تدا له‌ گه‌ڵ (رێنێسانس نیوز) جه‌ختی کرده‌وه‌ که‌ چاره‌سه‌ریی یه‌کجاریی پرسی کورد "به‌ سه‌روه‌ریی سیاسی و ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌یی" ده‌بێ، به‌ڵام ئه‌وه‌شی خسته‌ روو که‌ " ده‌کرێ به‌ پێی قۆناخ و ریالیته‌ی سیاسی و ئاستی ئاماده‌یی و هێزی کورد، رێگای چاره‌سه‌ریی دیکه‌ش بێنه‌ گۆڕێ."

 

سه‌باره‌ت به‌ دیالۆگی نێوان کورد و دیکه‌ی نه‌ته‌وه‌کانی ئێرانیش یه‌زدانپه‌نا ده‌ستنیشانی کرد کورد و سه‌رکرده‌کانی خوازیاری دیالۆگن، به‌ڵام وه‌ک ئه‌و گوتی " دیالۆگ و گۆنجانی کێ له‌ گه‌ڵ کێ؟" ناوبراو پێی وایه‌ که‌ ئاکامی دیالۆگ و پێکه‌وه‌گونجانی "کۆیله‌ و خاوه‌نه‌که‌ی" هه‌ر ئه‌وه‌ ده‌بێ که‌ "کۆیله‌ کۆیله‌ و خاوه‌نه‌که‌شی هه‌ر سه‌روه‌ر" ده‌ىێ. به‌و هۆیه‌شه‌وه‌ پێداگریی کرد که‌ " پێکه‌وه‌ ژیانی راسته‌قینه‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ له‌ سه‌ر بنه‌ما‌ی به‌رابه‌ری حقوقی – سیاسی بێ و پێوه‌ندیی نێوان لایه‌نه‌کان، ئازادانه‌ و دادپه‌روه‌رانه‌ بێ."

 

رێنێسانس نیوز هه‌روه‌ها له‌ بابه‌ت مۆدێله‌کانی چاره‌سه‌ریی پرسی کورد، پێکه‌وه‌ژیانی گه‌لانی جیران و ئاوێته‌بوو، ئه‌رێنی یان نه‌رێنی بوونی دیالۆگ له‌گه‌ڵ ده‌وڵه‌تی سه‌رده‌ست و کۆمه‌ڵێک بابه‌تی دیکه‌ش جێگری سه‌رۆکی پارتی ئازادیی کوردستانی دواندووه‌.

 

سازدانی: که‌ریم مه‌ره‌سه‌نه‌

 

 

  • حوسێن یه‌زدانپه‌نا: "منیش وه‌ک کوردێک پێ له‌ سه‌ر پێکه‌وه‌ ژیان داده‌گرم، به‌ڵام "

 

رێنێسانس نیوز: له‌ پرۆگرامی پارتی ئازادیی کوردستاندا هاتووه‌ که‌ پارته‌که‌تان له‌ پێناو "دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌یی"دا پێی ناوه‌ته‌ مه‌یدانی تێکۆشان؛ ئایا ئه‌وه‌ به‌و مانایه‌ دێت که‌ دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌یی تاقه‌ رێگه‌‌ی چاره‌سه‌رییه‌ بۆ پرسی کورد؟

حوسێن یه‌زدانپه‌نا: هه‌ر پرسێک ده‌توانێ له‌ چه‌ن قۆناخێکی هاتنه‌ ئارا و چه‌ن قۆناخێکی چاره‌سه‌ر کران پێك بێ. پرسی کورد له‌ کاتی سه‌رهه‌ڵدانیه‌وه‌ تا ئێستا قۆناخی جۆراوجۆری به‌ خۆوه‌ گرتووه‌. بۆ چاره‌سه‌رکرانیشی ده‌شێ به‌ قۆناخی جۆراوجۆردا تێپه‌ڕێ. به‌ڵام ئێمه‌ له‌و باوه‌ڕه‌داین که‌ چاره‌سه‌ریی یه‌کجاریی ئه‌م پرسه‌ به‌ گه‌یشتنی نه‌ته‌وه‌ی کورد به‌ سه‌روه‌ریی سیاسی و ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌یی چاره‌سه‌ر ده‌کرێ. ئه‌م تێگه‌یشتنه‌مان له‌ لایه‌ک به‌رهه‌می ئاکامگیرییه‌کی تیۆریکه‌ و له‌ لایه‌کی دیکه‌وه‌شه‌وه‌ به‌رهه‌می ئه‌زموونی ژیان و خه‌باتی نه‌ته‌وه‌که‌مانه‌.

 

رێنێسانس نیوز: واته‌ ده‌کرێ چاره‌سه‌رییه‌که‌ مۆدێلی دیکه‌شی هه‌بێ، یانی ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌یی ته‌نیا ئامانجێکی دوور بێ و هیچی دیکه‌؟

حوسێن یه‌زدانپه‌نا: ده‌کرێ به‌ پێی قۆناخ و ریالیته‌ی سیاسی و ئاستی ئاماده‌یی و هێزی کورد، رێگای چاره‌سه‌ریی دیکه‌ش بێنه‌ گۆڕێ. هه‌ر وه‌ک له‌ هێندێ جێگای دونیا و پێشتریش له‌ کوردستان بینراوه‌. به‌ڵام هیچ رێگایه‌ک ناتوانێ ئاڵترناتیوی سه‌روه‌ریی سیاسی و ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌یی بێ له‌ چاره‌سه‌رکردنی پرسی نه‌ته‌وایه‌تیی کورد دا. دووری و نزیکی ئامانجه‌که‌ به‌ستراوه‌ی وه‌خت و زه‌مان نییه‌، به‌لکوو به‌نده‌ به‌ بارودۆخی سیاسی و پارسه‌نگی هێزه‌وه‌. ده‌کرێ گه‌یشتن به‌ دوا چاره‌سه‌ر به‌ پێی بڕیارێ بێ، یان ده‌نا له‌ ئاکامی ته‌کامولی یه‌کێک له‌ مۆدێله‌کانی به‌ر له‌ دوا بڕیار بێ.

 

رێنێسانس نیوز: زۆر که‌س ده‌ڵێن ئێستا سه‌رده‌می دیالۆگ و پێکه‌وه‌ گونجانه‌ نه‌ک لێکدابڕان. سیاسه‌تی جیهانیش زیاتر جه‌خت له‌سه‌ر پێکه‌وه‌ژیان ده‌کاته‌وه‌، وه‌ک له‌ ئه‌زموونی ئێراقی دوای سه‌دام حوسێندا. ده‌مه‌وێت بڵێم که‌ سیاسه‌تی جیهانی لایه‌نگری دامه‌زرانی ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌یی نییه‌ بۆ کورد. ستراتیژیی سیاسیی جیهانیش هه‌ر به‌و ئاقاره‌دا ده‌ڕۆن، بۆ نموونه‌ یه‌کیه‌تیی ئه‌ورووپا به‌ئه‌ندامکردنی تورکیا و ...

حوسێن یه‌زدانپه‌نا: نه‌ته‌وه‌ی کورد و سه‌رکرده‌ سیاسییه‌کانی که‌متر له‌ نه‌ته‌وه‌ و سه‌رکرده‌ سیاسیه‌کانی دیکه‌ خوازیاری دیالۆگ و پێکه‌وه‌ گونجان نین. به‌ڵام دیالۆگ و گۆنجانی کێ له‌ گه‌ڵ کێ؟ دیالۆگ و پێکه‌وه‌ گونجانی کۆیله‌ له‌ ته‌ک خاوه‌نه‌که‌شی ده‌توانێ دیالۆگ و پێکه‌وه‌ گونجان بێ، به‌ڵام ئاکامه‌که‌ی هه‌ر ئه‌وه‌ ده‌بێ که‌ کۆیله‌ کۆیله‌ و خاوه‌نه‌که‌شی هه‌ر سه‌روه‌ر بێ. من وه‌ک کورد ده‌مه‌وێ به‌ مافی وه‌ک یه‌ک و یه‌کسانه‌وه‌ بڕۆمه‌ نێو دیالۆگ و پێکه‌وه‌ گونجان. ده‌مه‌وێ به‌ یه‌کسانی مافی حقوقی- سیاسییه‌وه‌ له‌ گه‌ڵ ئه‌وانی دیکه‌ دا دیالۆگ بکه‌م و بگونجێم. پاشان خۆ ئه‌وانه‌ی سه‌دان ساڵه‌ کوردیان له‌ هه‌موو مافێک بێبه‌ش کردوه‌ ئه‌و پێوه‌دنییه‌یان به‌ دیالۆگ و گونجان دروست نه‌کردووه‌. ئه‌وان به‌ ئاگر و ئاسن و ژینوساید و کۆمه‌ڵکوژی کوردان ئه‌و " گونجان"ه‌یان پێکهێناوه‌؟ ئایا نه‌ته‌وه‌یه‌ک مافی ئه‌وه‌ی نییه‌ ئه‌م جۆره‌ گونجانه‌ ره‌ت کاته‌وه‌ و گونجان له‌ سه‌ر بنه‌مایه‌کی دادپه‌روه‌رانه‌ دروست بکا؟ خه‌باتی ئێمه‌ بۆ ره‌د‌کردنه‌وه‌ی دیالگۆک و گونجان نییه‌ به‌ڵکوو بۆ ره‌تکردنه‌وه‌ی کۆیله‌تی و بنده‌ستییه‌.

 

منیش وه‌ک کوردێک پێ له‌ سه‌ر پێکه‌وه‌ ژیان داده‌گرم. به‌ڵام کام پێکه‌وه‌ ژیان؟ ئه‌وه‌ پێکه‌وه‌ ژیانه‌ که‌ کورد له‌ ته‌ک فارس و عه‌ره‌ب و ترک دا هه‌یه‌تی یان کۆیله‌ییه‌؟ پێکه‌وه‌ ژیانی راسته‌قینه‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ له‌ سه‌ر بنه‌ما‌ی به‌رابه‌ری حقوقی – سیاسی بێ و پێوه‌ندیی نێوان لایه‌نه‌کان، ئازادانه‌ و دادپه‌روه‌رانه‌ بێ.

 

سیاسه‌تی جیهانی و هه‌بوونی دۆست و هاوپه‌یمانی جیهانی بۆ چاره‌نووسی کورد زۆر گرینگه‌، گرینگتر له‌ بۆ نه‌ته‌وه‌یه‌ک که‌ خاوه‌نی ده‌وڵه‌ته‌. ئه‌وه‌ راسته‌ که‌ سیاسه‌تی جیهانی پێ له‌ سه‌ر" پێکه‌وه‌ ژیان" داده‌گرێ، به‌ڵام له‌ جیهانی ئێستا دا کۆمه‌ڵێک ده‌رفه‌تی گه‌وره‌ش بۆ ده‌رباز بوونی نه‌ته‌وه‌ بنه‌ده‌سته‌کان له‌ کۆیله‌تی پێکهاتووه‌. نموونه‌کانی چێک و سڵۆواکییه‌کان، کۆماره‌کانی یه‌کێتی سۆڤیه‌تی پێشوو، یوگوسڵاوی پێشوو و ته‌یمووری رۆژهه‌ڵات. سیاسه‌تی جیهانی له‌ سه‌ر دیارده‌ و پرسه‌ جۆراوجۆره‌کان شتێکی چه‌قبه‌ستوو و نه‌گۆڕ نییه‌ و گۆڕینی مه‌حاڵ نییه‌. له‌م سه‌رده‌مه‌دا ئیراده‌ی ئازادی مرۆڤه‌کان و نه‌ته‌وه‌کان ده‌توانێ له‌ سه‌ر سیاسه‌تی جیهانی کاریگه‌ر و شوێنه‌دانه‌ر بێ. من له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌دا نیم که‌ کورد دیل و باڵبه‌سته‌ی " واقع" بێ، به‌ڵکوو ده‌بێ به‌ باوه‌ڕ و ئیراده‌وه‌ حه‌ولی گوڕینی واقعی ناله‌بار بدا بۆ واقعی دڵخواز. من سیاسه‌ت به‌ هونه‌ری مومکین نازانم. چوونکه‌ له‌م پێناسه‌یه‌دا جێگایه‌ک بۆئیراده‌ی مرۆڤ نامێنێته‌وه‌.سیاسه‌ت به‌ هونه‌ری دروستکردنی مومکین و ده‌رفه‌ت و کردنی مومکین و ده‌رفه‌ت به‌ واقع ده‌زانم‌. به‌ چاو خشانێک به‌ سه‌ر باردۆخی سیاسی جیهاندا، ده‌بینین که‌ نه‌ته‌وه‌کان و بزووتنه‌وه‌ نه‌ته‌وایه‌تییه‌کان، له‌ هه‌موو شوێنێ له‌ په‌ره‌سه‌ندندان. که‌چی له‌و به‌ره‌وه‌ مۆدێلی ده‌وڵه‌ت- نه‌ته‌وه‌ له‌ قه‌یران که‌وتووه‌ و روو له‌ کزی ناوه‌. ئه‌وه‌ نیشان ده‌دا که‌ له‌ جیهانی ئه‌مرۆدا سه‌ره‌ڕای ئاسته‌نگییه‌کان کۆمه‌ڵێک ده‌رفه‌تیش بۆ نه‌ته‌وه‌ بنده‌ست و بێده‌وڵه‌ته‌کان دروست بووه‌.

 

ئه‌زمونی عێراقی دوای سه‌دام حسه‌ین ته‌نیا نمونه‌یه‌ک نییه‌ بۆ سه‌لماندنی ئه‌وه‌، به‌لکوو ده‌توانێ نمونه‌یه‌کیش بێ بۆ سه‌لماندنی ئه‌وه‌ی که‌ ئیراده‌ی نه‌ته‌وه‌یه‌ک ده‌توانێ هاوکێشه‌کان به‌ قازانجی خۆی بگۆڕێ. ئه‌مریکا به‌ ته‌ما بوو له‌ عێراقدا ده‌وڵه‌تێک له‌ سه‌ر بنه‌ما‌ی شارۆمه‌ندی یه‌کسان دابمه‌زرێ. یان له‌ باشترین حاڵه‌تدا فیدراسێۆنێکی ئوستانی که‌ پۆل بریمه‌ر زۆری پێداگریی له‌ سه‌ر کرد. کورد نه‌چووه‌ بن باری ئه‌وه‌ و داموده‌زگای سیاسی خۆی دامه‌زراند. ئێستا هه‌م ئه‌مریکا و هه‌م عه‌ره‌بی عێراق ته‌عامول له‌ گه‌ڵ ئه‌م داموده‌زگایه‌ ده‌که‌ن. له‌ نموونه‌ی یه‌کیتی ئورووپاشدا بابه‌ته‌که‌ جیاوازی زۆره‌.

 

رێنێسانس نیوز: به‌ڵێ به‌ڵام بابه‌تی سه‌ربه‌خۆبوونی ئه‌و وڵاتانه‌ش شتێکی ته‌واو جیاوازه‌. ئه‌وانه‌ به‌گشتی له‌ په‌راوێزی هه‌ڵوه‌شانی بلۆکی رۆژهه‌ڵاتدا دامه‌زران، که‌چی له‌و ناوچه‌یه‌ی ئێمه‌ ئێستا باڵانسه‌که‌ به‌ جۆرێکی دیکه‌یه‌، بلۆکێکیش له‌ گۆڕێدا نییه‌ هه‌تا هه‌ڵوه‌شێ...

حوسێن یه‌زدانپه‌نا: پرسی ناسیۆنالیزم له‌ سه‌ربنه‌ما ده‌روونییه‌کانی خودی نه‌ته‌وه‌کان پێکهاتووه‌. که‌شوهه‌وای سیاسی ده‌ره‌وه‌ی خۆیان و گۆڕانکارییه‌کانی ده‌وروبه‌ر و دوور و نزیکیان کار تێکه‌رن لێی به‌ڵام پێکهێنه‌ری نین. بزوتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وایه‌تی کورد به‌رهه‌می فاکته‌ره‌ نێوخۆییه‌کانه‌ و گۆڕانکارییه‌ نێونه‌ته‌وه‌ییه‌کانیش به‌ چاک یان خراپ کاری تێده‌که‌ن. کۆتاییهاتنی جیهانی دوو جه‌مسه‌ری و هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی بلووکی رۆژهه‌ڵات به‌ راده‌یه‌ک له‌ سه‌ر بزووتنه‌وه‌ی کوردیش شوێندانه‌ر بووه‌. هه‌ر وه‌ک زۆر له‌مه‌وبه‌ریش گۆڕنکارییه‌کانی سیاسه‌تی ‌ رووسیه‌ی تزاری و چۆنیه‌تی پێوه‌ندیی له‌ گه‌ڵ دراوسێکانی کاریگه‌ر بوون. بۆ نموونه‌ کاتی شه‌ڕه‌کانی نێوان رووسیه‌ی تزاری و عوسمانیه‌کان.

 

ره‌هه‌ند و ئاسته‌کانی هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی بلووکی رۆژهه‌ڵات له‌وه‌ زۆر زیاترن که‌ کاریگه‌رییه‌کانی ته‌نیا له‌ ده‌ور و به‌ری خۆی به‌ جێهێشتبێ. به‌و رووداوه‌ زۆر شت له‌ ئاستی نێونه‌ته‌وه‌یی دا گۆڕانی به‌ سه‌رداهات. هه‌روه‌ها ئه‌و هۆیانه‌ی که‌ هۆکاره‌کانی ئه‌و رووداوه‌یان پێک هێنا زۆر له‌وه‌ قووڵترن که‌ ته‌نیا به‌ ناوچه‌یه‌ک به‌رته‌سک بکرێته‌وه‌. گۆڕانکارییه‌که‌ هه‌موو ره‌هه‌نده‌کانی ئایدۆلۆژی، سیاسه‌ت ، ئابووری ، کولتور و گه‌یاندن و گواستنه‌وه‌ی گرتووه‌ته‌وه‌ و له‌ هه‌ر سێ ئاستی تاک و ده‌وڵه‌ت و کۆمه‌ڵگای نێوده‌وڵه‌تی شوێندانه‌ر بووه‌. به‌و حاڵه‌شه‌وه‌ من نامهه‌وێ پرسی کورد و ئه‌و نموونانه‌ ده‌قاوده‌ق وه‌ک یه‌ک بێنه‌ حیساب.

 

ئه‌گه‌ر باس له‌ ناوچه‌که‌ی خۆمان بکه‌ین، ده‌بینین که‌ ئێران و ترکیا وه‌ک دوو نموونه‌ی مۆدێلی ده‌وڵه‌ت – نه‌ته‌وه‌ که‌ وه‌ک دوو ئیمپراتۆری ‌ چه‌ن نه‌ته‌وه‌یه‌کیان خستووه‌ته‌ بن ده‌ستی خۆیان قه‌یران دایگرتوون و هه‌ڕه‌شه‌ی هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌یان به‌ سه‌ره‌وه‌یه‌.

 

رێنێسانس نیوز: فه‌رمووتان که‌ "مۆدێلی ده‌وڵه‌ت- نه‌ته‌وه‌ له‌ قه‌یران که‌وتووه‌ و رووی له‌ کزی ناوه‌". که‌وایه‌ دامه‌زراندنی قه‌واره‌یه‌ک که‌ "له‌ قه‌یران که‌وتووه‌ و رووی له‌ کزی ناوه‌" له‌وانه‌یه‌ نه‌توانێ وه‌ڵامده‌ری چاره‌سه‌ریی پرسه‌ جڤاکی و حقووقییه‌کانی کۆمه‌ڵگه‌ی کوردی بێ و ره‌نگبێ هه‌ر عه‌قڵانیش نه‌بێ شتێک که‌ رووی له‌ کزییه‌ بۆخۆتی بکه‌یه‌ ئامانج!

حوسێن یه‌زدانپه‌نا: کاتێ باس له‌ مۆدێلی ده‌وڵه‌ت- نه‌ته‌وه‌ ده‌که‌ین، ئاماژه‌مان به‌و ده‌وڵه‌تانه‌یه‌ که‌ تێیاندا، نه‌ته‌وه‌ ته‌نیا به‌ بوونی ده‌وله‌ته‌وه‌ پێناسه‌ کراوه‌ و به‌ فه‌رمی ناسراوه‌. که‌چی له‌ راستیدا نه‌ته‌وه‌یه‌ک به‌ سه‌ر چه‌ن نه‌ته‌وه‌ی دیکه‌دا حوکمڕانی ده‌کا. نموونه‌ی ئه‌م جۆره‌ ده‌ڵه‌تانه‌ ئێران و ترکیان. ئه‌م جۆره‌ مۆدێلانه‌ له‌ دوو ده‌یه‌ی رابردوودا له‌ قه‌یران که‌وتوون به‌ گه‌شه‌ی بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وایه‌تیی نه‌ته‌وه‌ بنده‌سته‌کان تێیاندا، له‌ به‌ر هه‌ڕه‌شه‌ی هه‌لوه‌شانه‌وه‌دان. راست له‌ به‌رانبه‌ر قه‌یرانێک که‌ ئه‌م جۆره‌ مۆدێله‌ی ده‌وڵه‌تی داگرتووه‌، ناسیۆنالیزم و بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازیی نه‌ته‌وه‌ بنده‌سته‌کان له‌ گه‌شه‌ و هه‌ڵداندان.

 

رێنێسانس نیوز: سه‌باره‌ت به‌و مۆدێله‌ی که‌ ئێستا له‌ ئێڕاق و باشووری کوردستان کاری پێده‌کرێ ـ فیدڕاڵی ـ بۆچوونتان چییه‌؟ مه‌گه‌ر ناکرێ ئێرانیش به‌ مۆدێلێکی ئاوا ئیداره‌ بکرێ؟

حوسێن یه‌زدانپه‌نا: به‌ پێی ده‌ستووری عێراق ده‌وڵه‌تی ئه‌م وڵاته‌" ئیتیحادی" یه‌. واته‌ ده‌ڵه‌تێکی ساده‌ نییه‌ و موره‌که‌به‌.به‌ پێی ده‌سته‌واژه‌ی باوی سیاسی ئه‌م جۆره‌ ده‌وڵه‌ته‌ " فیدڕاڵی" پێ ده‌گوترێ.

 

فیدرالیسم به‌ راده‌ی نموونه‌کانی مۆدێلی هه‌یه‌ و له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌ دا که‌ هێندێ تایبه‌تمه‌ندیی گشتی هه‌یه‌ به‌ڵام له‌ شوێنێکه‌وه‌ بۆ شوێنێکی دیکه‌ و به‌ پێی چۆنیه‌تی دروستبوونی ده‌وڵه‌ته‌که‌ و پێکهاته‌که‌ی جیاوازیی هه‌یه‌. پارلمانی کوردستان له‌ ساڵی 1992 دا یه‌کلایه‌نی جۆری پێوه‌ندیی سیاسی خۆی له‌ نێو عێراق دا به‌م سیسته‌مه‌ دیاری کرد.

 

دواتریش که‌ رێژیمی سه‌دام حسین رووخا و مه‌جلیسی حوکمی عێراق دانرا، قانوونی بنه‌ڕه‌تی عێراق پاش ململانێیه‌کی زۆر له‌ نێوان لایه‌نه‌کانی هاوکێشه‌که‌دا، بۆ رێکخستنی ئه‌م قه‌واره‌ سیاسییه‌ دانرا. له‌و کاته‌دا سه‌رکردایه‌تی کورد هه‌موو توانای خۆی خسته‌کار که‌ بتوانێ زیاترین مافه‌کانی کورد له‌ ده‌ستووردا بچه‌سپێنێ.

 

ماده‌یه‌ک که‌ کورد زۆری حه‌ول بۆ دا و سه‌رکه‌وتوو نه‌بوو ئه‌وه‌ بوو که‌ مافی دیاری کردنی چاره‌نووسی سیاسی کورد بهێلدرێته‌وه‌. وه‌ک ئه‌و ده‌ستووره‌ی له‌ سودان هه‌یه‌. نه‌ گونجاندنی ئه‌م ماده‌یه‌ له‌ لایه‌ک خه‌سڵه‌تی دێموکراتیکی فیدرالیسمه‌که و له‌ لایه‌کی دیکه‌شه‌وه‌ راستگۆیی عه‌ره‌بی عێراق به‌رانبه‌ر وه‌ها سیسته‌مێک ده‌خاته‌ ژێر پرسیاره‌وه‌.

 

فیدرالیسم له‌ زۆر له‌ وڵاتانی جیهان ئه‌زمونێکی سه‌رکه‌وتووه‌ بۆ پێکه‌وه‌ ژیانی نه‌ته‌وه‌کان. به‌ڵام من پێموایه‌ بۆ پێکه‌وه‌ ژیانی کورد و دراوسێکانی سه‌ره‌نجامێکی سه‌رکه‌وتووی نابێ. له‌م خوێندنه‌وه‌یه‌دا کولتوری تووتالیتاریستی و مه‌زنخوازی نه‌ته‌وه‌ سه‌رده‌سته‌کان جێی سه‌رنجه‌ که‌ پێکه‌وه‌ ژیان له‌ سه‌ر بنه‌مای یه‌کسانی و به‌رابه‌ری حقوقی- سیاسی قبووڵ ناکه‌ن. ئه‌م سیسته‌مه‌ تا ئێره‌ بۆ کورد ده‌سکه‌وتێکی گه‌وره‌یه‌، به‌ڵام من به‌ سه‌قامگیری نازانم و لایه‌نه‌ شۆڤینییه‌کانی عه‌ره‌ب به‌رده‌وام له‌ حه‌ولی ناوه‌ندیه‌ت دانه‌وه‌ به‌ ده‌وڵه‌ت و ده‌سه‌ڵاتی ناوه‌ندیین له‌ سه‌ر حیسابی ماف و ده‌سه‌ڵاته‌کانی هه‌رێم که‌ له‌ ئیستادا حکوومه‌تی کوردستانه‌. به‌ڵام خۆ ئه‌گه‌ر سه‌قامگیرییه‌که‌ی ده‌سته‌به‌ر بکرێ و جگه‌ له‌ خودی کورد چاودێری نێوده‌وڵه‌تی به‌ سه‌ر پاراستنی ئه‌م سیستمه‌وه‌ هه‌بێ و رێگا نه‌درێ بۆ دواوه‌ بگه‌ڕێته‌وه‌، ئه‌وه‌ به‌ رزگار بوونی یه‌کپارچه‌ی دیکه‌ی کوردستان ده‌رگا بۆ گه‌شه‌ و چوونه‌ پێشه‌وه‌ی زیاتری ده‌کرێته‌وه‌ که‌ ده‌توانێ به‌ ده‌وڵه‌تبوونیشی لێبکه‌وێته‌وه‌.

 

هه‌ر چه‌ند ئێمه‌ له‌ نێو هێزه‌ کوردستانییه‌کاندا یه‌که‌م هێز بووین بۆ هێنانه‌ گۆڕێی فیدرالیسم، به‌ڵام عه‌مه‌لیی بوونی سیسته‌می فیدڕالی بۆ ئێران کارێکی ئاسان نییه‌ و زۆر زه‌حمه‌ته‌. هه‌م له‌ به‌ر باری کولتوری مه‌سه‌له‌که‌ و هه‌م له‌ به‌ر ئه‌و ئاڵۆزییانه‌ی که‌ خودی سیسته‌مه‌که‌ هه‌یه‌تی و هه‌م له‌ به‌ر به‌رژه‌وه‌ندی و ئامانج و ئاواته‌کانی نه‌ته‌وه‌کانی پێکهێنه‌ری ده‌وڵه‌تی ئێران. ئه‌م سیسته‌مه‌ بۆ ئێران زه‌حمه‌تتر له‌ عێراقه‌. له‌ عێراقدا دوو نه‌ته‌وه‌ی سه‌ره‌کیی و سێ پێکهاته‌ی سه‌ره‌کیی هه‌یه‌، به‌ڵام له‌ ئێراندا 6 نه‌ته‌وه‌ هه‌ن.

 

بۆ وڵاتانی وه‌ک عێراق و ئێران و تورکیا و سووریا له‌ کاتێکدا هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی ده‌ڵه‌و‌ته‌کانی ئێستا و گؤڕینی سنووره‌ سیاسییه‌کانیان له‌ گۆڕێدا نه‌بێ، یان مومکین نه‌بێ، بۆ کورد ده‌وڵه‌تی کۆنفیدڕالی گونجاوتر و پایه‌دارتره‌.

 

رێنێسانس نیوز: که‌وایه‌ ئێوه‌ له‌ ئێستادا سیسته‌می کۆنفیدڕاڵی په‌سه‌ند ده‌ده‌ن به‌سه‌ر ئه‌وانی دیکه‌دا.

حوسێن یه‌زدانپه‌نا: ئێمه‌ له‌ سه‌ر ئه‌و باوه‌ڕه‌ین که‌ کورد ده‌بێ هه‌میشه‌ به‌ دوای ئه‌وه‌وه‌ بێ که‌ ده‌رفه‌تی بڕیاردانی سه‌ربه‌خۆی خۆی دروست بکا یان هه‌ر کات ده‌رفه‌تی بۆ هه‌ڵکه‌وت، بڕیاری سه‌ربه‌خۆی خۆی بدا. جا ئه‌و بڕیاره‌ چی بێ به‌نده‌ به‌ هاوسه‌نگی هێز و توانا و ئیمکاناتی سیاسی و رێکخراوه‌یییه‌وه‌. ئه‌گه‌ر کورد ئه‌و ده‌رفه‌ته‌ دروست بکا یان بۆی هه‌ڵکه‌وێ که‌ ده‌وڵه‌ت رابگه‌یه‌نێ نابێ یه‌ک سه‌عات لێی دوا بکه‌وێ. به‌ڵام ئه‌گه‌ر مه‌به‌ست پێک گرتنی فیدرالیسم و کۆنفیدرالیسم بێ، دیاره‌ که‌ کۆنفیدرلی بۆ کورد باشتره‌ و زۆر له‌مه‌وبه‌ریش ئه‌مه‌مان گوتووه‌.

 

رێنێسانس نیوز: وه‌ک ده‌زانن له‌ رۆژهه‌ڵاتی کوردستانیش هێندێک ناوچه‌ هه‌ن که‌ وه‌ک ناوچه‌ دابڕاوه‌کانی باشوور کێشه‌یان له‌سه‌ره‌. به‌ وه‌به‌رچاوگرتنی رێژه‌ی ئاوێته‌بوونه‌که‌ و ژماره‌ی گه‌له‌ ئاوێته‌بووه‌کان، له‌وانه‌یه‌ کێشه‌ی ئه‌و ناوچانه‌ی ئێمه‌ ئاڵۆزتر و پێوه‌چارانیشی ئه‌سته‌متر بێ. به‌ گوێره‌ی مۆدێله‌که‌ی ئێوه‌ مه‌سه‌له‌ی ئه‌و ناوچانه‌ چۆن چاره‌سه‌ر ده‌کرێ؟

حوسێن یه‌زدانپه‌نا: کورد نابێ قبووڵ بکا که‌ خاکی باووباپیرانمان به‌ " کێشه‌ له‌ سه‌ر" پێناسه‌ بکرێ. بۆ هه‌موو ناوچه‌ و هه‌رێمه‌کانی کوردستان به‌ راده‌ی پێویست به‌ڵگه‌ی مێژوویی هه‌ن که‌ ده‌یسه‌لمێنن خاکی کوردستانن. هاوکات به‌ڵگه‌ی ئه‌وه‌ش هه‌ن که‌ هێندێک له‌ ناوچه‌کانی کوردستان چۆن ته‌فریس و ته‌تریک کراون. به‌ شێوه‌یه‌کی گشتی فاکته‌ره‌ مێژووی و جوغرافییه‌کان و ویستی دانیشتوان پێوه‌ری ئێمه‌ ده‌بن بۆ یه‌کلا کردنه‌وه‌ی ئه‌م کێشانه‌.

 

ئێمه‌ له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌دا نیین که‌ هیچ که‌سێک که‌ له‌ سه‌ر خاکی کوردستان دانیشتووه‌‌، ده‌رکرێ و به‌ بێگانه‌ دابندرێ، ئه‌وانه‌ خوشک و برای کوردستانیی کوردانن و ده‌سه‌ڵاتی کوردستانی ده‌بێ هه‌موو ماف و ئازادییه‌کانیان دابین و ده‌سته‌به‌ر بکا ، به‌ڵام کورد نابێ ده‌ست له‌ هیچ ناوچه‌یه‌کی هه‌ڵگرێ که‌ ده‌وڵه‌تی ئێران به‌ ئه‌نقه‌ست ده‌سکاری باری دێموگرافی کردوون. به‌ کورتی له‌ وه‌ها حاڵه‌تێک دا خاک و سنوور هی کوردستانه‌ و ماڵ و گوند و شار هی ئه‌و که‌سه‌یه‌ له‌ سه‌ری دانیشتووه‌.

 

رێنێسانس نیوز: ئه‌و گه‌لانه‌ی جیرانیشمان هه‌ر شتێکی ئاوا ده‌ڵێن و له‌وانه‌یه‌ ئه‌وه‌ به‌و واتایه‌ بێت که‌ له‌ رۆژهه‌ڵاتی کوردستانیش له‌گه‌ڵ ماده‌یه‌کی ده‌ستووری رووبه‌ڕوو بینه‌وه‌ و ئیتر سووڕانه‌وه‌ی کێشه‌کان له‌ ناو بازنه‌ی چاره‌سه‌رنه‌کراندا...

حوسێن یه‌زدانپه‌نا: وه‌ک عه‌رزم کردن، ئێمه‌ له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌دا نیین که‌ هیچ به‌شێک له‌ خاکی کوردستان به‌ کێشه‌ له‌سه‌ر پێناسه‌ بکرێ و به‌ چه‌ن ماده‌یه‌کی یاسایی به‌ داهاتوویه‌کی ناروون و چاره‌نووسێکی نادیار بسپێردرێ. هاوکات له‌ گه‌ل گه‌لانی دراوسێمان ده‌بێ سیاسه‌تی ئاشتیخوازانه‌ی دادپه‌روه‌رانه‌ بگرینه‌ به‌ر. کورد چاوی نه‌بڕیوه‌ته‌ خاکی هیچ نه‌ته‌ویه‌کی دراوسێ و نابێ قبوڵیش بکا که‌س خاک و سنووری لێ داببڕێ. به‌ڵام پاش هه‌موو ئه‌و رێگایانه‌ له‌ کۆتاییدا " هێز" ئه‌م جۆره‌ کێشانه‌ یه‌کلایی ده‌کاته‌وه‌. کورد ده‌بێ له‌ هه‌ر کوێ هه‌ست به‌ مه‌ترسی له‌م جۆره‌ ده‌کا، هه‌ر له‌ ئێستاوه‌ خۆی به‌ هێز بکا. هێزی عه‌قڵ، هێزی پلاندانان ،هێزی ئابووری، هێزی رێکخستن، هێزی جه‌ماوه‌ری، هێزی به‌رگری و هێزی دیپلۆماسی و.. ‌هتد.

 

خۆشک و برا ئازه‌ره‌ییه‌کانی ئیمه‌ وه‌ک تاک و هاووڵاتیان چ له‌ نێو خاکی ئازه‌ربایجان و چ له‌ نێوه‌ خاکی کوردستاندا هیچ کێشه‌یه‌کیان له‌ گه‌ڵ کورد دا نییه‌. ئه‌وان له‌ گه‌ڵ کوردان دۆستایه‌تی، خزمایه‌تی ، دراوسێتی و کار و مامه‌ڵه‌یان پێکه‌وه‌ هه‌یه‌. باشیش ده‌زانن که‌ کوێ کوێیه‌. کێشه‌که‌ هه‌میشه‌ ده‌وڵه‌ت ناویه‌ته‌وه‌ و ژماره‌یه‌ک توندره‌وی بێ ئه‌زموون و دابڕاو له‌ نه‌ته‌ته‌وه‌که‌یان ده‌سته‌چیله‌ی بۆ ده‌کێشن. له‌ داهاتووشدا کورد حیسابی ئه‌و تاقمانه‌ له‌ گه‌ڵ نه‌ته‌وه‌ی ئازه‌ری تێکه‌ڵ ناکا.

 

رێنێسانس نیوز: ئه‌و بابه‌تانه‌ی له‌سه‌ره‌وه‌ باسمان کرد په‌یوه‌ندیی به‌ ئامانجه‌کانه‌وه‌ هه‌بوو. گه‌یشتن به‌و ئامانجانه پێویستی به‌ کۆمه‌ڵێک میکانیزم هه‌یه‌ که‌ هه‌ر که‌سه‌ و به‌ گوێره‌ی باوه‌ڕی خۆی تاریف و ره‌چاویان ده‌کا. پرسیاره‌که‌م ئه‌وه‌یه‌ که‌ داخوا میکانیزمه‌کانی گه‌یشتن به‌و داخوازییانه‌ی له‌سه‌ره‌وه فۆرموله‌تان کردن کامانه‌ن؟

حوسێن یه‌زدانپه‌نا: من له‌ سه‌ر ئه‌و باوه‌ڕه‌م که‌ بزووتنه‌وه‌ی کورد له‌ به‌ستێنی پێناسه و نێوه‌رۆک‌، دیاریکردنی ئامانجه‌کان، دیسکۆرسی سیاسی و ڕێکار و میکانیزمه‌کان، حیزبایه‌تی و رۆشنبیری پێویستی به‌ پێداچوونه‌وه‌ و هه‌میسان خوێندنه‌وه‌ هه‌یه‌. ئه‌وه‌ی که‌ تا ئێستا هه‌یه‌، نۆڕم و به‌هاکانی سه‌رده‌مانی پێشوو: شه‌ڕی سارد و جیهانی دوو جه‌مسه‌ری تێیدا زاڵه‌. به‌ وته‌یه‌کی دیکه‌، ده‌بێ بڵێم له‌ کۆتایی هه‌شتاکانه‌وه‌ بزووتنه‌وه‌ی سیاسی کورد تووشی قه‌یرانی تازه‌ هات. هێندێک که‌س و گروپ له‌ نێو کۆمه‌ڵگا و له‌ هه‌ناوی حیزبه‌کانه‌وه‌ هه‌ر کام به‌ گوێره‌ی خۆیان حه‌ولیان داوه‌ له‌و قه‌یرانه‌ ده‌رچن. حه‌ره‌که‌تی خودی ئێمه‌ له‌ کۆتایی 1990 و سه‌ره‌تای 1991 دا وه‌ڵام و رێگایه‌ک بوو بۆ ده‌رچوون له‌و قه‌یرانانه‌.

 

جیاوبوونه‌وه‌ و دابڕانه‌کانی دواتر و تا ئه‌م دواییانه‌ش ئه‌گه‌رچی تا ئێستا شیکارییه‌کی زانستییان بۆ نه‌کراوه‌ تا راده‌یه‌ک ره‌گه‌زی ئه‌و قه‌یرانانه‌یان تێدا نووستووه‌. من له‌ سه‌ر ئه‌و باوه‌ڕه‌م که‌ نه‌خشه‌ی رێگا له‌ هه‌میسان خوێندنه‌وه‌ی بزووتنه‌وه‌که‌ به‌ هه‌موو ره‌هه‌نده‌کانیه‌وه‌ ده‌ست پێده‌کا.

 

رێنێسانس نیوز: به‌و پێیه‌ سیاسه‌ت/ حیزب (به‌گشتی) له‌ سه‌رده‌مێکی زۆر کۆنتردا قه‌تیس ماوه‌ و میکانیزمه‌کانی خۆ ئیداره‌کردن و هه‌نگاو هه‌ڵێنانه‌وه‌ی له‌ ده‌ستدا نییه‌!

‌حوسێن یه‌زدانپه‌نا: ئه‌و پارادایم و نۆرم و به‌هایانه‌ی که‌ له‌ هه‌ر سه‌رده‌مێکدا به‌ سه‌ر پێوه‌ندییه‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌کان و سیاسه‌تی جیهانیدا زاڵ بوون، له‌ ناوه‌نده‌وه‌ هه‌تاکوو په‌ڕاوێز شۆڕ بووه‌ته‌وه‌ و شه‌قڵی خۆیان له‌ سه‌ر هه‌موو بواره‌کانی ژیان داوه‌. شه‌ڕی سارد و جیهانی دوو جه‌مسه‌ری یه‌کێک له‌و قۆناخانه‌ی جیهان بوو. ئه‌م سه‌رده‌مه‌ له‌ کوردستانه‌وه‌ و له‌ سه‌ر کێشه‌ی کورد سه‌ری هه‌ڵدا. زۆربه‌ی ته‌مه‌نی حیزبه‌کانی کوردستان ده‌گه‌رێته‌وه‌ بۆ ئه‌و سه‌رده‌مه‌. ئێمه‌ به‌ پێوه‌ری ‌ گۆڕانکاری و رووداوه‌ کان زۆر له‌و سه‌رده‌مه‌ دوور که‌وتووینه‌وه‌، به‌ڵام به‌ پێی ساڵ و ژماره‌ ماوه‌یه‌کی زۆر که‌مه‌. 20 ساڵ له‌مه‌وبه‌ر جیهان پێێ نایه‌ قۆناخێکی دیکه‌وه‌. سیاسه‌ت و ئابووری و کۆمه‌ڵگا، کولتوور و هونه‌ر، گه‌یاندن (ره‌سانه‌) و زانیاری، پێوه‌ندییه ‌نێوده‌وڵيتیه‌کان و سیاسه‌تی جیهانی، هه‌موو گۆڕان. سروشتییه‌ که‌ به‌ ئامراز و که‌ره‌سته‌ فکری و مادییه‌کانی ئه‌و سه‌رده‌مه‌ هه‌نگاوی سه‌رکه‌وتوو هه‌ڵناگیرێته‌وه‌ و سیاسه‌ت نه‌ به‌ دروستی داده‌ڕژێ و نه‌ به‌ باشی به‌ڕێوه‌ ده‌چێ.

 

رێنێسانس نیوز: به‌ شێوه‌یه‌کی کۆنکرێت ده‌بێ چی بکرێ؛ ئێوه‌ وه‌ک پارتی ئازادی چیتان کردووه‌ بۆ رزگار بوون له‌و دۆخه‌؟

حوسێن یه‌زدانپه‌نا: ئێمه‌ وه‌ک کورد پێویستمان به‌ دیالۆگی نیوان خۆمان هه‌یه‌. ئه‌م دیالۆگه‌ چه‌ن ئاستێکی هه‌یه‌. دیالۆگی نێوان سیاسییه‌کان پێکه‌وه‌، نێوان سیاسییه‌کان و رۆشنبیران له‌ گه‌ڵ یه‌ک، نێوان حیزبه‌کان و سه‌رکرده‌ سیاسییه‌کان له‌ ئاستی کوردستانی گه‌وره‌ و له‌ ئاستی هه‌ر کام له‌ پارچه‌کانی کوردستاندا. ئه‌م دیالۆگه‌ پێویسته‌ بگاته‌ کۆنفرانس و کۆنگره‌ی ئه‌وتۆ که‌ ئه‌و هه‌مدیسان خوێندنه‌ویه‌ی باسم کرد ئه‌نجام بدا.

پارتی ئازادیی کوردستان بۆ ئه‌م دیالۆگه‌ شتی گوتووه‌، به‌ڵام شتی پێنه‌کراوه‌.

ئه‌وه‌نده‌ی بۆخۆشمان ده‌گڕێته‌وه‌، به‌ بێ ئه‌وه‌ی گه‌ره‌کم بێ بانگه‌شه‌ی حیزبایه‌تی بکه‌م و چاوم له‌ ساخکردنه‌وه‌ی کالای سیاسی خۆمان بێ، ده‌توانم بڵێم کۆمه‌ڵێک به‌رهه‌می فکری و سیاسی دیارمان هه‌یه‌ که‌ هه‌ر لێکۆڵه‌ر و توێژه‌رێکی به‌ ویژدان ده‌توانێ بیانبینێ.

ئێوه‌ ده‌بێ بزانن که‌ ئه‌وه‌ بۆ یه‌که‌مجار: ئێمه‌ بووین له‌ کاتێکدا چوارچێووه‌ی ئێران و پاراستنی ته‌واویه‌تی ئه‌رزی ته‌نانه‌ت لای کوردیش به‌ پیرۆز دانرا بوو، رزگاری یه‌کجاری و دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تمان کرده‌ ئامانجی ستراتیژی.

ئێمه‌ بووین له‌ ده‌مێکدا خودموختاری تاقه‌ دروشم و رێگای هه‌موو هێزه‌ سیاسییه‌کانی سه‌ر گوڕه‌پانه‌که‌ بوو، بۆ یه‌که‌مجار فیدرالیزممان هه‌ڵبژارد.

ئێمه‌ بووین له‌ کاتێکدا هیچ فورمولێک بۆ یه‌کخستنی ئیراده‌ و گوتاری رۆڵه‌کانی نه‌ته‌وه‌که‌مان و هاوکاریی هێزه‌ سیاسیه‌کانی رۆژهه‌ڵاتی کوردستان له‌ گۆڕێدا نه‌بوو و" به‌ره‌ی دژه‌ ئه‌مپریالیستی" و " کۆمۆنیزمی کرێکاری" به‌ ئه‌لترناتیڤ دانرا بوون، پێکهێنانی به‌ره‌ی کوردستانیمان هێنایه‌ گۆڕێ .

ئێمه‌ بووین که‌ له‌ به‌رانبه‌ر ئێرانچێتی کردنی سیاسه‌ت دا کوردستانی بوونمان هێنایه‌ نێو ئه‌ده‌بیاتی سیاسیی ئه‌و پارچه‌یه‌وه‌ و وه‌ک سه‌عید یه‌زدانپانه‌ گوتی" ئێمه‌ ده‌مانه‌ێ ئه‌و سامه‌ بشکێنین و به‌ ڕاشکاوی بڵێین: کوردین و خه‌ڵکی وڵاتی داگیرکراوی کوردستانیین".

ئێمه‌ بووین که‌ له‌ ده‌می هه‌وڵدان بۆ به‌ره‌ی دژی ئیمپریالیستی و جێگیر کردنی کۆمونیزمی کرێکاری، به‌ره‌ی کوردستانیمان هێنایه‌ گۆڕێ.

ئێمه‌ بووین که‌ گوتمان بزووتنه‌وه‌ی کورد بزووتنه‌وه‌یه‌کی رزگاریخوازی نه‌ته‌وه‌ییه‌ و ئه‌رکی رووخان و دانانی ده‌سه‌ڵاته‌ ناوه‌ندییه‌کانی له‌ ئه‌ستۆ نییه‌. به‌ڵکوو ده‌بێ وه‌ده‌ستهێنانی حاکمیه‌تی سیاسی ئه‌رکی کورده‌.

ئێمه‌ بووین که‌ باسی دیپلۆماسی نه‌ته‌وه‌یی و په‌یداکردنی دۆست و هاوپه‌یمانی نێونه‌ته‌وه‌ییمان هێنایه‌ گۆڕێ.

ئێمه‌ بووین که‌ کۆماری کوردستانمان به‌ ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌یی خۆینده‌وه‌ و دامه‌زراندنه‌وه‌یمان کرده‌ دروشم و ئامانجی سه‌ره‌کیی.

ئێمه‌ بووین که‌ شکستی کۆمارمان نه‌خسته‌ ئه‌ستۆی" باوه‌ڕ به‌ خۆ نه‌بوونی سه‌رانی کۆمار" و" هه‌بوونی مه‌لا و ده‌ره‌به‌گ له‌ سه‌رکردایه‌تی کۆماردا"، به‌ڵکوو سیاسه‌ت و سات و سه‌ودای به‌رژه‌وه‌ندییه‌ جهانییه‌کانمان به‌ هۆکار دانا.

ئێمه‌ بووین که‌ شه‌رممان له‌ به‌ ناسیۆنالیست ناساندنی بزووتنه‌وه‌که‌مان نه‌کردوه‌.

ئێمه‌ بووین له‌ جیاتی کوردستانی ئێران و کوردستانی عێراق و کوردستانی کوێ و کوێ، رۆژهه‌ڵات، باکوور، باشوور و رۆژاوای کوردستانمان هێنایه‌ نێو‌ ئه‌ده‌بیاتی سیاسی ئه‌و پارچه‌یه‌وه‌.

ئێمه‌ بووین وتمان به‌ زمانی فارسی به‌ کورد مه‌ڵێن" خلق"، بڵێن" ملت"، به‌ فارسی مه‌نووسن " کرد" بنووسن " کورد".

ئێمه‌ بووین که‌ خۆمان به‌ تازه‌ دانا به‌ڵام حوکمی سڕینه‌وه‌ی پێشینیانمان ده‌رنه‌کرد و رێزی خه‌بات وخوێنی هه‌مووانمان گرت.

ئێمه‌ بووین که‌ حوجره‌ و مزگه‌وتێ که‌ کوردایه‌تی تێدا ده‌خوێنرێ و مه‌لایه‌ک که‌ ئه‌لف و بێی کوردی فێری مناڵانی کورد ده‌کا، و باوه‌ڕدارێک که‌ له‌ پێناو کوردایه‌تیدا په‌تی ده‌خرێته‌ مل، له‌ گه‌ڵ زانکۆیه‌ک که‌ ئاسمیله‌کردنی کوردی لێ به‌رهه‌م بێ و سیکۆلارێک که‌ نه‌ته‌وایه‌تی به‌ کۆنه‌په‌رستی پێناسه‌ بکا و دێموکرات و سوسیالیستێک که‌ مافی نه‌ته‌وایه‌تی کورد له‌ به‌ر پێی نه‌ته‌وه‌ی سه‌رده‌ست دا قوربانی بکا، قه‌ت به‌ یه‌ک نه‌گرتووه‌.

ئه‌مانه‌ هه‌مووی گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ ئه‌سڵ و ده‌رچوون له‌ قه‌یرانه له‌ ئاسی سیاسه‌ت و فکردا‌!‌

 

رێنێسانس نیوز: به‌ڵام سه‌ره‌ڕای هه‌مووی ئه‌و بابه‌تانه‌ش که‌ فه‌رمووتان، قه‌یرانه‌که‌ یان بڵێین قه‌تیس مانه‌که‌ هه‌ر وه‌ک خۆیه‌تی، ئه‌گه‌ر بمانه‌وێ ئه‌وه‌ راستییه‌ بسه‌لمێنین نموونه‌ زۆرن ـ به‌ڵام دواترین نموونه‌ سه‌رهه‌ڵدانه‌کانی ئه‌و دواییه‌ی ئێران بوو که‌ حیزبه‌کان نه‌یانتوانی رۆڵی تێدا بگێڕن و یه‌ک له‌وانه‌ش ئێوه‌ن‌...

حوسێن یه‌زدانپه‌نا: من پێم له‌ سه‌ر دیالۆگ له‌و ئاستانه‌دا داگرت. ده‌رچوون له‌ قه‌یران کاری به‌ کۆی ده‌وێ و کاری ئه‌م حیزب وئه‌و حیزب و فلانکه‌س و فیساره‌که‌س به‌ ته‌نیا نییه‌. بزووتنه‌وه‌یه‌ک که‌ قه‌یراناوی بووبێ و رێگای ده‌رچوون له‌ قه‌یرانی نه‌دۆزێبێته‌وه‌، سروشتییه‌ که‌ نه‌توانێ ده‌وری خۆی له‌ هه‌ل و ده‌رفه‌ته‌کاندا بگێڕێ. چۆن ده‌کرێ تۆ به‌ ته‌ما بی له‌ تاران ده‌ور بگێری و ده‌رفه‌تێک بقۆزییه‌وه‌ له‌ حاڵێکدا خۆت پڕش و بڵاو بی. چۆن ده‌کرێ لایه‌ک به‌ ته‌مای سه‌وز بی ماف و ئازادیت وه‌دیی بێنێ و لایه‌ک ته‌مادار بێ ره‌زا په‌هله‌وی و عه‌لیره‌زا نووریزاده‌ مه‌رحه‌مه‌تێک بفه‌رموون، کورد که‌ڵک له‌ ده‌رفه‌ت وه‌ر بگرێ؟

 

رێنێسانس نیوز: با بێینه‌ سه‌ر یه‌ک دوو پرسیاری کورت که‌ حه‌ز ده‌که‌م وه‌ڵامه‌که‌شیان کورت بێ.
ـ ریفۆرم یان ژێروژوورکردن؟

حوسێن یه‌زدانپه‌نا: هیچیان پیرۆز و هیچیان مه‌حکووم نیین. هه‌ر کامیان ماف و ئازادیی کورد وه‌دیی بێنن. یان لانیکه‌می ماف و ئازدییه‌کانی کوردی لێبکه‌وێته‌وه‌. مه‌رجیش نییه‌ هه‌ر له‌ جێدا هیچیان ماف و ئازادیی ئێمه‌ی لێبکه‌وێته‌وه‌. به‌ هه‌ر بارێکدا به‌نده‌ به‌و ده‌رفه‌ته‌ی هه‌لده‌که‌وێ و به‌و توانایه‌ی کورد له‌ قۆزتنه‌وه‌ی ده‌یبێ.

(به‌ڵام کامیان په‌سه‌ند ـ ته‌رجیح ـ ده‌ده‌ن؟)
حوسێن یه‌زدانپه‌نا:
تێكچوونی سنووره‌کان، دارشتنه‌وه‌یان له‌ سه‌ربنه‌مای واقعیه‌ته‌ ئه‌تنیکییه‌کان. کۆتاییهاتنی ته‌مه‌نی ده‌وله‌ت - نه‌ته‌وه‌ و شاد بوونی هه‌موو نه‌ته‌وه‌کان به‌ مافی دیاریکردنی چاره‌نووسیان. پێکه‌وه‌ ژیانی ئاستیانه‌ی نه‌ته‌وه‌کانی ناوچه‌که‌ له‌ سه‌ر بنه‌مای دادپه‌روه‌ری و به‌رابه‌ری حقوقی- سیاسی بۆ هه‌موان. جا ئه‌وه‌ به‌ هه‌ر رێگایه‌ک وه‌دیی بێ!

 

رێنێسانس نیوز: دیالۆگ یان توندوتیژی؟ یانی له‌و دوو رێبازه‌ کامیان له‌ به‌رامبه‌ر ده‌وڵه‌تدا؟

حوسێن یه‌زدانپه‌نا: هه‌بوونی هێز! دیالۆگ به‌ بێ هێز بێئاکامه‌. توند و تیژیش به‌ بێ لێکه‌وتنه‌وه‌ی چاره‌سه‌ر و ئه‌نجام خه‌ساره‌ته‌.

 

رێنێسانس نیوز: ئایا دیالۆگ له‌گه‌ڵ کۆماری ئیسلامی، به‌و فۆڕمه‌ی که‌ ئێستا هه‌یه‌تی مومکینه‌؟

حوسێن یه‌زدانپه‌نا: بێ ئه‌نجامه‌.

 

رێنێسانس نیوز: ئه‌دی له‌گه‌ڵ بزووتنه‌وه‌ی سه‌وز؟

حوسێن یه‌زدانپه‌نا: کورد پڕش و بڵاوه‌.پڕش و بڵاوی له‌ دروستبوونی هێز پێشگیری ده‌کا و دیالۆگی بێهێز له‌ گه‌ڵ به‌هێز روونه‌ به‌ چ لایه‌کدا ده‌شکێته‌وه‌. بۆیه‌ به‌ر له‌ هه‌موو شتێ، دیالۆگی خۆمان، به‌ هێز کردن و خۆ رێکخستنمان، پاشان چوونه‌ نێو هاوکێشه‌کانی دیکه‌وه‌.

 

رێنێسانس نیوز: که‌واته‌ پێداویستییه‌ هه‌نوکه‌ییه‌که‌ روونه‌ و هه‌ر هه‌نگاو هه‌ڵێنانه‌وه‌ی ده‌وێ؟

حوسێن یه‌زدانپه‌نا: به‌ڵێ، شکاندنی قاوخه‌ به‌رته‌سه‌که‌کانی حیزبایه‌تی و پێکهێنانی میساقێکی نه‌ته‌وه‌یی وگرتنه‌به‌ری سیاسه‌تی روونی نه‌ته‌وه‌یی و یاری له‌ سیاسه‌ت دا به‌ هێزه‌وه‌.

 

 

 

 

گه‌ڕانه‌وه بۆ لاپه‌ڕه‌ی یه‌که‌م          ئه‌م لینکه [2621] جار بینراوه            Send this page to your friens    Print this page    Send comment to this page

 
 

بۆچوونه‌کان

 
     سۆران   |   2010.04.11
كاكه‌ گیان ماندوو نه‌بن و ده‌ستان خۆش بۆ زه‌حمه‌ته‌كانتان. به‌ڵام سویندتان ئه‌ده‌م به‌وه‌ی بڕواتان پێیه‌تی كه‌س نه‌بوو جگه‌ ....
 
 
     خوێنه‌رێک   |   2010.04.01
به‌شه‌که‌ی خۆم بۆ خۆم به‌شه‌که‌ی تۆش ده‌خۆم!!!
به‌ خوا ئاغای یه‌زدانپه‌ناش هه‌ر ئاوای کردووه‌.
ئه‌وه‌ بانگه‌شه‌ی حیزبایه‌تی نه‌کردووه‌ ئاوایه‌ ئه‌ی ئه‌گه‌ر بانگه‌شی حیزبایه‌تی بکات چۆن ده‌بێ؟!!!!
هه‌ر کارێک که‌ حیزب و ڕێکخراوه‌کانی تر کردویانه‌، ئاغای یه‌زدانپه‌نا هێناونی و به‌ ناوی ئه‌وه‌ی که‌ گۆیا بانگه‌شه‌ی حیزبایه‌تی ناکات به‌ به‌ر خۆیانی بڕیوه‌.
با وه‌ک ئه‌و ده‌ڵێ وا بێت، به‌ڵام ئایا ئه‌م قسانه‌ بۆ خودی خۆشی جێگای باوه‌ڕه‌؟؟!!!
 
 

 

 

بابه‌ته‌کانی نووسه‌ر

 

بۆخۆم له‌وێ و یار لێره‌ ـ روونکردنه‌وه‌یه‌کی پێویست
 

ناهێڵن ئاسووده‌ دانیشـم له‌ داوێنی چیام
 

ته‌ڕاتێنی رێکخراوی تیرۆریستیی قاعیده‌ له‌ رۆژهه‌ڵاتی کوردستان
 

وه‌زیری رۆشنبیری: "تێکۆشانی گه‌لی کوردستان له‌ ئێران تایبه‌تمه‌ندیی خۆی هه‌یه‌"!
 
 

مانشێت

 
 

 

 
 

 

 
 

 

 

 

هه‌واڵ

 
 

 

 
 

 

 
 

 

 

 

ڕاپۆرت‌و ئانالیز

 
 

 

 
 

 

 
 

 

 

 

مقالات فارسی

 
 

 

 
 

 

 
 

 

 

 

اخبار فارسی

 
 

 

 
 

 

 
 

 

 

 
 
 

Copyright © 2017 Renaissance. All rights reserved.